Σκιώδη Παραλειπόμενα

του
Κώστα Βουλαζέρη

Αρχείο | RSS Feed

Αναζήτηση Μυστηριακές ΟντότητεςΠαλιά Ελληνικά Εξώφυλλα

Τυχαία

Μια στιγμή...
30 / 9 / 2022

Ξεκίνησα να γράφω τον Άρμπεναρκ πριν από 25 χρόνια περίπου. Αυτός είναι πολύς καιρός. Δύο ζωές και μισή, έτσι όπως τα υπολογίζω εγώ. Και έχω γράψει πολλά πράγματα από τότε (Το Παιχνίδι των Ράζλερ, ιστορίες από το Θρυμματισμένο Σύμπαν, και άλλα) που θεωρώ πολύ καλύτερα. Αλλά ο Άρμπεναρκ ήταν το πρώτο πράγμα που έγραψα το οποίο θεωρούσα αρκετά καλό. Τα προηγούμενά μου τα θεωρώ άνευ λόγου τελείως. Από τον Άρμπεναρκ είχα αρχίσει να συνειδητοποιώ και να αισθάνομαι κάποια πράγματα, και να βγάζω κάποια συμπεράσματα που με εκπλήσσουν ακόμα και σήμερα: και με τα οποία συμφωνώ ακόμα και σήμερα.

Εκείνη την περίοδο που ξεκίνησα να γράφω τον Άρμπεναρκ, είχα επίσης ξεκινήσει να διαβάζω και φανταστική λογοτεχνία πιο ευρέως και πιο συστηματικά. Όχι πως και πριν δεν διάβαζα. Διάβαζα· αλλά ήμουν μικρός, και δεν έβρισκα και όσα πράγματα θα ήθελα να βρω. Τότε, όμως, υπήρχε ανάπτυξη στο Διαδίκτυο και, εκτός των άλλων, παράγγελνα και πολλά βιβλία κατευθείαν από το Amazon· δεν περίμενα να τα βρω εδώ (πράγμα δύσκολο ακόμα και τότε).

Διάβαζα, λοιπόν, αρκετά, και ήμουν ενθουσιώδης με αυτό. Διάβαζα ιστορίες που θεωρούσα γαμάτες, και με είχαν όντως εντυπωσιάσει.

Και, συγχρόνως, έγραφα τον Άρμπεναρκ.

Και είχα παρατηρήσει το εξής: Παρότι είναι καλό να διαβάζεις, είναι ακόμα καλύτερο να γράφεις. Το να γράφεις σε κάνει να γουστάρεις ακόμα περισσότερο. Η ανάγνωση, οποιουδήποτε λογοτεχνικού βιβλίου, είναι σαν νερωμένο κρασί σε σχέση με το να γράφεις ένα λογοτεχνικό βιβλίο. Πολύ απλά, η εμπειρία είναι πιο έντονη.

Αναρωτήθηκα, μάλιστα, αν τα βιβλία είναι περισσότερο για τον αναγνώστη ή, τελικά, για τον συγγραφέα. Γιατί εγώ, ως αναγνώστης και συγγραφέας συγχρόνως, αν έπρεπε να διαλέξω το ένα από τα δύο θα διάλεγα, χωρίς καμιά σκέψη, το δεύτερο – τον συγγραφέα.

Και ακόμα και σήμερα το ίδιο αισθάνομαι. Αν όχι περισσότερο. Και λέω περισσότερο επειδή ο ενθουσιασμός μου για την ανάγνωση βιβλίων σήμερα δεν είναι τόσο μεγάλος όσο όταν ήμουν μικρός και είχα ξεκινήσει να διαβάζω. Ακόμα μού αρέσει, αλλά, εντάξει, ύστερα από τόσα βιβλία που έχω διαβάσει, δεν αισθάνομαι το ίδιο όπως όταν είχα ξεκινήσει να διαβάζω.

Παραδόξως (ή ίσως όχι παραδόξως, τελικά) αισθάνομαι σχεδόν το ίδιο όπως όταν ξεκίνησα να γράφω. Μπορεί αυτά που γράφω να είναι διαφορετικά, και καλύτερα, αλλά η εμπειρία δεν παύει να είναι το ίδιο έντονη.

Και, πραγματικά: τα βιβλία είναι, τελικά, περισσότερο για τον αναγνώστη ή, μήπως, για τον συγγραφέα;

Δηλαδή, ποιος περνά πιο καλά με ένα λογοτεχνικό βιβλίο; Ο συγγραφέας δεν είναι;

Ίσως κάποιοι συγγραφείς να διαφωνούν· δεν το αποκλείω. Και δεν τους καταλαβαίνω. Ειδικά εδώ, στο Ελλάντα, που είμαστε στα όρια του τριτοκοσμικού, αν δεν αισθάνεσαι έτσι, τι λόγος υπάρχει για να γράφεις λογοτεχνία; Ειδικά, φανταστική λογοτεχνία; Οικονομικό όφελος δεν υπάρχει, ηθικό όφελος δεν υπάρχει. Αλλά υπάρχει εκείνο που έχει όντως σημασία και κανένας μαφιόζος δεν μπορεί να το κλέψει.

Όμως, και παγκοσμίως, σε οποιαδήποτε χώρα – ακόμα και αγγλόφωνη – μοιάζει λιγάκι ανόητο σ’εμένα να γράφεις λογοτεχνία αν δεν αισθάνεσαι έτσι.

Αν κάποιος γράφει για άλλο λόγο, ίσως θα έπρεπε να σταματήσει. Αν θέλεις να πετύχεις κάτι άλλο, υπάρχουν και πιο εύκολοι δρόμοι.

Καλό είναι να βγάζεις λεφτά από τη λογοτεχνία (ή από οτιδήποτε άλλο), αν είναι εφικτό· αλλά δεν μπορεί αυτό να είναι η βάση από την οποία ξεκινάς. Αλλιώς κοροϊδεύεσαι, και οι αναγνώστες δυσκολεύονται να βρουν πραγματικά εμπνευσμένα και γαμάτα βιβλία για να διαβάσουν.

 

 

Επίσης . . .

Η Ψυχεδελική Παράδοση στη Φανταστική Λογοτεχνία


Πριν από κάποιο καιρό, είχα γράφει ότι η φανταστική λογοτεχνία είναι αρκετά βασισμένη στη ρομαντική παράδοση. Αλλά, φυσικά, δεν είναι βασισμένη μόνο σ’αυτήν. Είναι εξίσου βασισμένη και στην ψυχεδελική παράδοση.

Όταν πολύς κόσμος ακούει για «ψυχεδελική παράδοση», συνήθως σκέφτεται δύο πράγματα – ή, ίσως, τρία. Το πρώτο είναι το ψυχεδελικό ρεύμα του ’60, με τους χίπηδες, τη ροκ μουσική, και όλα τα σχετικά. Το δεύτερο είναι τα ναρκωτικά – γενικά κι αόριστα – όπως έχει καταντήσει να ονομάζονται συλλήβδην όλες οι ψυχοτρόπες ουσίες. Αυτοί που σκέφτονται το πρώτο είθισται να το σκέφτονται με κάπως καλό τρόπο. Αυτοί που σκέφτονται το δεύτερο είθισται να το σκέφτονται ως κάτι το κακό. Τίποτα από τα δύο δεν είναι αλήθεια, ακριβώς· και τα δύο βασίζονται σε προκαταλήψεις.

Το τρίτο που μπορεί να σκέφτονται κάποιοι (πιο «ψαγμένοι») είναι η παράδοση του σαμανισμού, που ναι μεν υπάρχει και στα βιβλία του Καστανέντα αλλά είναι, ουσιαστικά, πολύ αρχαία παράδοση. Υπήρχε ακόμα και στην αρχαία Ελλάδα, φυσικά. (Τι νομίζετε ότι έκαναν στο Μαντείο των Δελφών; Έπαιζαν τάβλι;)

Η φανταστική λογοτεχνία, όσον αφορά την ψυχεδελική παράδοση, δεν βασίζεται σε κάτι συγκεκριμένο από αυτά. Βασίζεται σε όλα συγχρόνως, και σε ακόμα περισσότερα, αν το παρατηρήσεις λίγο στο βάθος – αλλά, δυστυχώς, οι πιο πολλοί δεν το παρατηρούν. Αυτό είναι ένα στοιχείο της φανταστικής λογοτεχνίας που, αν και πολύ βασικό, συχνά παραβλέπεται, ή περνά παράπλευρα χωρίς ιδιαίτερο σχολιασμό.

[Συνέχισε να διαβάζεις]

 

Επιλογές Νοεμβρίου (4/11)


RIP Patrick Stewart (X-Men, Star Trek, & άλλα) — RævJäger (μουσική: dungeon synth, ατμοσφαιρική, μελωδική) — Syd Mead (φουτουριστικοί πίνακες ) — Marigold Santos (σουρεαλιστική, ψυχεδελική τέχνη) — Οι αντιδράσεις στη διακοπή του AO3 — Συμπαντικός Τρόμος (Cosmic Horror) — Ταινίες με μάγισσες — Βαμπίρ του διαστήματος — MAME32 Plus! Plus! (παλιά, κλασικά Arcade) — Ζωγραφική φαντασίας στο heavy metal — Salvator Rosa (τέχνη) — Gray Morrow (κι άλλη τέχνη) — A. E. Van Vogt (σε κόμιξ) — Real-ESRGAN-ncnn-vulkan (μηχανή τεχνητής νοημοσύνης για μεγέθυνση εικόνων) — Πολλά ακόμα καταφτάνουν στο LinX

 

Περί Γραφής: Τελεία και ΟΧΙ Παύλα, Ξανά


Αυτό το άρθρο είναι συνέχεια του προηγούμενου: Τελεία και ΟΧΙ Παύλα. Εν μέρει, μου έδωσε έμπνευση να το γράψω κάποιος που ανέφερε κάτι σε ένα από τα σόσιαλ μύδια. Και λέω εν μέρει γιατί δεν χρειάζομαι ποτέ και πολλή έμπνευση για να γράψω για τη στίξη. Έχω μια σχέση αγάπης-μίσους μαζί της. Ξεκίνησα να γράφω ως τελείως άσχετος με τη στίξη, μην έχοντας ιδέα ποια θα μπορούσε ποτέ να ήταν η χρήση της άνω τελείας: ίσως ακόμα και του κόμματος. Έφτασα σε σημείο να νομίζω ότι έβαζα σωστά τη στίξη, αλλά απλά το νόμιζα μόνο. Και κατέληξα να συμπεράνω πόσο ανόητος είσαι όταν νομίζεις ότι «ξέρεις» τη χρήση της στίξης, και πόσο υποκειμενική μπορεί να είναι η στίξη. Αλλά όχι και στα πάντα. Υπάρχουν κι ορισμένα σταθερά πράγματα. Και υπάρχει και μια κάποια... αισθητική. Ναι, αισθητική.

Έτσι, γράφουμε τώρα συνέχεια του προηγούμενου άρθρου γιατί, πολύ απλά, το θεωρώ ενδιαφέρον να γράψω συνέχεια. Και έχει νόημα. Ακολουθήστε με...

Σχετικά με την παύλα μπορεί να υπάρξει ένα ερώτημα: Γιατί να μην κολλά επάνω στις λέξεις; Να, για παράδειγμα, δες τι γίνεται με όλα τα άλλα σημεία στίξης: κολλάνε επάνω στις λέξεις. Η παύλα γιατί να μην κολλά; Στο πηγάδι κατούρησε;

Το θέμα είναι το εξής: όλα τα άλλα σημεία στίξης (εκτός, ίσως, από το θαυμαστικό) είναι αρκετά παλιά. Η παύλα – εκτός αν κάνω τρομερό λάθος – είναι πιο πρόσφατη. Δεν υπήρχε παλιά. Και, παρότι ουσιαστικά συντακτικό σημείο στίξης (όχι σχολιαστικό, όπως το θαυμαστικό), είναι κάπως ιδιαίτερο, και έχει κατά καιρούς χρησιμοποιηθεί με διάφορους τρόπους. Ακόμα και σαν να ήταν σχολιαστικό!

Η παύλα, σε κάποια κείμενα, μπορεί να βρεθεί να αντικαθιστά μέχρι και την τελεία, ή μπορεί να μπαίνει και μαζί με την τελεία. Ή όπου αλλού μπορείς να διανοηθείς. Πολλοί πιστεύουν, δε, ότι χρησιμοποιείται απλώς για να τονίσει την επόμενη λέξη, ή φράση: ή τη λέξη, ή φράση, που κλείνεται ανάμεσα στις παύλες.

Επικρατεί μια σύγχυση.

Αλλά, στην πραγματικότητα, σύγχυση δεν υφίσταται. Είναι συντακτικό σημείο στίξης, ουσιαστικά, όχι σχολιαστικό.

Όλα τα άλλα σημεία στίξης κολλάνε επάνω στις λέξεις, ναι. Αλλά κολλάνε ανεξαιρέτως (πλην της παρένθεσης) στο τέλος της λέξης, ποτέ στην αρχή. Κόμμα, τελεία, άνω τελεία, ερωτηματικό, θαυμαστικό... τα έχετε δει ποτέ στην αρχή; Πάντα στο τέλος κολλάνε.

Και ρωτάω τώρα: Η παύλα πού κολλάει; Στην αρχή, ή στο τέλος;

[Συνέχισε να διαβάζεις]